Transities voor Krimp: van leefbare naar vitale regio’s

Abstract

Dit advies van de Provinciale Raad voor Omgevingsbeleid (PRO) gaat over anders sturen door de provincie naar aanleiding van krimp en de problemen op de grondmarkt. Deze problemen vragen om een cultuuromslag in de ruimtelijke ordening. Een omslag van groeidenken naar transformatiedenken. Maar ook van kerktorenpolitiek naar integrale, regionale samenwerking. VAN LEEFBAARHEIDSDENKEN NAAR VITALITEITSDENKEN. Tot dusver zijn discussies over de impact van de krimpproblematiek op de ruimtelijke ordening vooral gevoerd in termen van ‘leefbaarheid’. Dat gaat vooral over voorzieningen. De overheid bedenkt wat goed is voor de gemeenschap en bepaalt welke voorzieningen daarbij horen. Daar moeten we vanaf. We moeten toe naar de kracht van de gemeenschap zelf en introduceren daarvoor de term ‘vitaliteit’: de situatie waarin een gemeenschap zélf de omstandigheden in haar dorp of wijk positief probeert te beïnvloeden. Kortom, het is voortaan niet langer de overheid die eenzijdig de voorwaarden bedenkt en bepaalt, maar de samenleving houdt zichzelf, in samenwerking met de overheid, in stand. PROVINCIALE ROL EN HOUDING. Het is cruciaal dat dit besef bij iedereen in Gelderland tussen de oren komt. In heel duidelijke communicatie over feiten en prognoses. De provincie kan dan werken aan het ‘krimpbestendig’ maken van beleid. Daarvoor is het wel nodig dat er binnen de bevolking en de gemeenschap urgentie wordt gevoeld. De provincie kan helpen bij het vormen van coalities die samen doelen stellen. Overheid, noch overige partijen kunnen dat alleen. Nog belangrijker is het dat er mogelijkheden komen om te experimenteren met oplossingen. Die ruimte moeten we elkaar laten. Het is wel zaak dat de provincie met duidelijke kaders aangeeft hoeveel ruimte er is om experimenten aan te gaan om de gezamenlijk gestelde doelen te bereiken. De huidige kaders en regels zijn zo op detailniveau vastgelegd dat het voor particulieren en bedrijven gewoonweg te moeilijk is initiatieven te ontwikkelen. Het advies besluit met spelregels voor de provinciale rol en houding en stelt voor een voorbeeldenboek te maken, waarvan alle partijen kunnen profiteren. Kortom, vitale regio’s krijgen ruimte om met eigen oplossingen te komen; samen geformuleerde doelen zijn daarbij uitgangspunt. De provincie ondersteunt daarbij: geeft ruimte waar dat kan en stuurt op de (inter)regionale samenhang.